Wanneer leidt drang tot dwang? In Nederland voert dertig procent van de bedrijven een actief vitaliteitsbeleid, gericht op het gezond houden van hun werknemers (Arbodienstenmonitor 2008, MarketConcern). Bedrijven lijken zich wel bewust van het gevaar van ongewenste inmenging in privézaken, want het kaliber van de maatregelen is vooralsnog mild. Denk aan het stimuleren van lunchwandelen en traplopen en het in de loop zetten van het saladebuffet in de bedrijfskantine. Met name grote bedrijven zetten vaak een stapje verder om hun personeel fit for the job te houden.

Bij KPN konden werknemers de afgelopen jaren een aantal keren gratis een vitaliteitstest doen. Onder het motto ‘kijk in de spiegel van je eigen inzetbaarheid' kwam daar in 2008 nog een kwart van het personeel op af, 3.500 van 14.000 werknemers.

Annette Righolt, senior adviseur arbeidsverhoudingen op de afdeling Human Resources van KPN, gelooft vooral in vrijwilligheid en persoonlijk maatwerk. ‘Ik stel me voor dat je in de toekomst bijvoorbeeld een paar gesprekken kunt hebben met je persoonlijke vitaliteitscoach. Wij willen nadrukkelijk niet de verantwoordelijkheid voor de leefstijl van de werknemer op ons nemen, wel stimuleren en faciliteren, zodat mensen zich bewust worden van hun gezondheidsrisico's en zelf een manier kunnen zoeken om die aan te pakken.'

Wel is KPN van plan in de volgende cao een soort intentieverklaring op te nemen, in de trant van ‘jij, medewerker, draagt er zorg voor dat je in de goede shape bent om je werk goed uit te kunnen voeren, en de werkgever faciliteert daarin.'

Een bedrijf als DSM denkt erover hun Vitality-check, nu nog vrijwillig, op den duur verplicht te stellen. Dat is nog een punt van discussie, zegt programmamanager Vitality Rita Bianchi. ‘Je hebt gewoon fitte medewerkers nodig. Het is de bedoeling mensen ervan bewust te maken dat gezond leven een keuze is. De werkgever moet zijn best doen om mensen inzetbaar te houden, maar er wordt ook wel iets van de werknemer verwacht.'