56 procent van de werkgevers ziet het als zijn taak om werknemers aan te spreken op ongezond gedrag (bron: Arbodienstenmonitor 2008, MarketConcern). Medisch-ethica Suzanne van de Vathorst krijgt daar een beetje de kriebels van. Want die welgemeende belangstelling staat ook wel bekend als paternalisme.

‘We maken de cirkel rond. In de negentiende eeuw bouwden fabrieksdirecteuren huisjes voor hun arbeiders. Met allerlei regels erbij, zoals aan welke kant van het huis je de was moest ophangen. Daar hebben we ons aan weten te ontworstelen. Je bent niet meer de slaaf van je werkgever, je levert een dienst in ruil voor een salaris. Alleen schuiven we nu weer naar de positie waarin de werkgever zegt wat goed voor jou is en jij zijn lijfeigene wordt.'

De titel van de VNO-brochure Dik is duur steekt haar. Je kunt allerlei groepen werknemers uitfilteren die meer dan gemiddeld verzuimen, zegt ze. Of juist minder. ‘Gescheiden mensen verzuimen meer, religieuze mensen juist minder. Is dat een reden om te zeggen: ik heb liever dat u zich aansluit bij de Pinkstergemeente, of: ik wil dat u in relatietherapie gaat? Nee, want van deze onderwerpen begrijpt iedereen meteen dat ze tot de privésfeer behoren. Het vervelende aan obesitas is alleen dat je het kunt zien.'

Dat leidt makkelijk tot stigmatisering, zegt Van de Vathorst, want wie dik is, kan nog wel fit zijn. Evengoed bestaan er slanke couch potatoes. ‘De boodschap "zittend werk is ongezond" vind ik toch een andere dan "dik is duur". Die brochure is bedoeld om werkgevers te stimuleren iets aan gezondheidsbeleid te doen. Maar ik denk dat het in praktijk anders uit zal pakken. Dat bedrijven dikke mensen op den duur zullen weren.'

Niet bewust, dan wel onbewust. Voor de VS is dit al aangetoond. Mark Roehling, hoogleraar human resources management aan de universiteit van Michigan, publiceert binnenkort een meta-analyse van dertig onderzoeken naar discriminatie op de werkvloer op grond van overgewicht. Overgewicht blijkt een negatief effect te hebben op elk denkbaar aspect from hiring to firing.

Vooral blanke vrouwen worden er in de VS op afgerekend.